Neden LED? ( Light Emitting Diode )


70'li yıllardan bu yana üretilen optik algılamamızı kolaylaştıran, uzaktan kumandalarımızda sıklıkla kullanılan LED teknolojileri günümüzdeki hızlı teknolojik gelişmelerden en fazla faydalanan kompanent olma özelliğiyle kullanımımızda. LED ışığının konvansiyonel lambalara göre dar açılarda ışık vermesi karşımıza en büyük sorun olarak çıkmaktayken artık istediğimiz açıdaki lensler ile bu sorun büyük ölçüde aşılmış durumda.


LEDlerin verimliliği ve yaptığı enerji tasarrufunun yanında diğer lambalara göre daha az ısı yayması son zamanlardaki popülerliğinide gittikçe arttırmıştır. Büyük veya küçük ölçekli firmalara hatta evlerimize kadar giren bu lambalar heryerde karşımıza çıkmaya başlamıştır. Tekrar kullanılabilirlikleri ve özellikle aydınlatma sistemlerinde kendilerini belirli zaman zarfı içerisinde amorti etmesi, LED lambaları bir adım daha ön plana çıkarmıştır.


Led verimliliği konvansiyonel tungsten flemanlı lambalarda, tungsten lambanın %5'ine varan enerji indirimi, floresan lambada ise floresan lambanın ( enerji tasarruflu ) %25'ine varan tasarruf sağlamaktadır. Fakat şu anda küresel ısınma nedeniyle devamlı çalışan klima sistemleri devreye girdiğinde LED, enerji tasarrufu konusunda liderliği hiç bir aydınlatma armatürüne bırakmamaktadır. Tungsten lambanın enerjinin %95'ini ısı, floresan lambanın ise %50'sini ısı olarak ortama attığını düşünürsek ticari binalardaki klima yükü ortaya rahatça çıkmaktadır.



  



Led Nedir?

Işık yayan flamansız yarıiletken (diyot) lambalara led denir. Bu elemanlar çeşitli boyutlarda üretilirler. 2-20 mA gibi çok az bir akımla çalıştıklarından ve sarsıntılara dayanıklı olduklarından her türlü elektronik devrede karşımıza çıkarlar. Işık, bir yarı iletkende, P tipi madde içine enjekte edilen bir elektronun oyukla birleşmesi ya da N tipi madde içine enjekte edilen bir oyuğun elektronla birleşmesi sonucunda oluşur. Bu olaydaki temel esas, elektronların enerji kaybının ışıma olarak ortaya çıkmasıdır.

Son yıllarda ledlerde mavi ışığın kullanılabilmesi ile RGB ( Red Green Blue ) aydınlatma mümkün olmuş ve birçok sektörde uygulama alanı bulmuştur. Ledlerin enerji sarfiyatlarındaki düşüklüğünün başlıca sebebleri arasında omik bir yük olması ve ısı kayıplarının az olması gösterilebilir. Ayrıca ömürleri oldukça uzun olan bu diyotlar diğer ampuller gibi flaman taşımadıklarından dolayı hemen her koşulda sorunsuz kullanılabilirler. Bugün ulaşılan aydınlatma değerleriyle henüz genel aydınlatma için maliyetleri çok yüksek olmasına rağmen sinyalizasyon ve dekoratif aydınlatma unsuru olarak ( Obje görselleri,Wallwash vb. )ilgi görmektedir. Ayrıca kızılötesi( infrared ) led'ler uzaktan kumandaların televizyonla iletişimini sağlar.



  



Pratik Kullanım

İlk ticari anlamdaki ledler, akkor flemanlı işaret lambalarının yerine, pahalı labratuvar ekipmanlarında, elektronik cihazlarda ve hatta sonrasında televizyonlarda, radyolarda, telefonlarda, saatlerde kullanılmaya başlamıştır. İlk zamanlarda kırmızı ledler parlaklıkları yüzünden kullanıldılar fakat bir bölgeyi aydınlatabilecek kadar ışık veremiyorlardı. Sonrasında diğer renklerinde yaygınlaşmasıyla daha çok kullanılabilir alanlar meydana çıktı. LED teknolojisi daha ileriye gitti ve ışık gücü arttı ve aydınlatma için kullanılabilir hala geldi. Bunun yanında verimliliği ve güvenirliliği kabul edilebilir seviyelere yükseldi.

Bütün bu gelişmelerin takibinde LEDlerin sorunu, aşırı ısınma olmaya başlamıştı ve buna çözüm olarak standartların dışında komplike paketler ortaya çıktı. Sonuç olarak bu paketler harareti daha verimli yayıyorlardı ve dayanıklılıklarını arttırıyorlardı.


LED Kullanımının Avantajları

• Flemanlı lambalara göre 1 watta ürettiği ışık daha fazladır. Pille veya aküyle çalışan sistemler için birebirdir.
• Herhangi bir renk filtresi kullanmadan değişik renklerde ışık verebilirler ve bu genel kapsamda maliyeti azaltır.
• Kendinden optik merceğe sahip olması odaklamayı kolaylaştırır. Flemanlı lambalarda bu genellikle ek bir reflektör kullanılarak yapılır.
• Dimmer kullanılan sistemlerde ledler gelen enerji düşürüldüğünde renklerinde değişiklik olmaz fakat flemanlı lambalarda renk değişir ve enerji düştükçe renk sarıya döner.
• Devamlı olarak yanıp sönecek uygulamalar için idealdir. Flöresan veya flemanlı lambalar bu yanıp sönme işlemi sırasında çok daha çabuk yanarlar veya HID lambaların tekrar yanabilmesi için bir müddet beklemesi gerekir.
• Dış etkenlere karşı flemanlı veya floresan lambalara göre daha dayanıklıdır. Kolaylıkla kırılmaz ve bozulmazlar. Düşürüldüğünde flemanlı veya floresan bir lamba kırılabilecekken, LED kırılmaz.
• Floresan ve flemanlı lambalara göre daha uzun ömürlüdür. Floresan bir lambanın ömrü ortalama 30.000 saat, flemanlı bir lambanın ömrü ortalama 1500 saat iken LEDlerin ömrü 50.000 saati geçebilir.
• Çok kısa sürede tam ışık güçlerini yakalarlar. Bu süre mikrosaniyelerle ölçülebilir.
• Çok küçük boyutlarda olabilirler ve baskılı devrelere çok rahatlıkla yerleştirilebilirler.
• Floresan lambalardaki gibi civa içermezler. Bu yüzden çevreye zararları yoktur.

LED Kullanımının Dezavantajları

• Şu anda lümen başına daha pahalılar fakat elektrik tasarrufundan olan geri dönüşümle masraflarını amorti etme imkanı bulunmaktadır.
• Çalıştığı ortam sıcaklığı önemlidir, her ne kadar sıcaklık artarsada çalışmayla ilgili bir sıkıntısı olmamasına rağmen soğutulması ledlerin kullanım ömrünü uzatacaktır.
• Aydınlattıkları cisimlerin güneş ışığında veya normal lambalarla aydınlatıldıkları renklerinden farklı renkte görünmesine neden olabilir.

LED Kullanım Alanları

Aydınlatma ( yol, bahçe, genel, dış cephe, dekoratif ), enerji tasarrufu gerekecek bütün uygulamalarda, işaret tabelaları, göstergeler, panolar, elektronik reklam panoları, dinamik dekoratif ekranlar, trafik ışıkları, sinyalizasyon, büyük televizyon ekranları, yönlendirme tabelaları ve bunlar gibi çeşitlendirilebilecek sayısız kullanım alanı.